| TÜBİTAK » ULAKBİM » ULAKBİM Hakkında » Tarihçe | İletişim / Bilgi Edinme | Site Haritası | English |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Dünden Bugüne ULAKNET
- Üniversite ve araştırma merkezlerini birbirlerine bağlayan ULAKNET ulusal ağ alt yapısını Ocak 1997'de hizmete açmış ve küresel Internet'e bağlamıştır.
ULAKBİM Kurulmadan önceki Akademik Ağ çalışmaları için - 1998 yılı sonunda toplam 2.5 Mbps olan ULAKNET'in yurt dışı bağlantı kapasitesi, 1999 yılında 10 Mbps'a çıkartılmıştır.
- 1999 sonu itibariyle toplam 114 noktadan 80 üniversite ve araştırma kurumu arasında toplam 65 Mbps bant genişliği sağlanmıştır.
- Aralık 2000 tarihinde, 120 noktadan 80 üniversite ve araştırma kurumunun ULAKNET'e bağlantı kapasitesi toplam 75 Mbps'a ulaşmıştır.
- Ocak 2000 tarihinde 10/4 Mbps (Geliş / Gidiş Yönünde) olan yurtdışı bağlantı kapasitesi ise 15 Ağustos 2000 tarihinde 42/6 Mbps'e yükseltilmiş ve yıl sonuna kadar bu değerde kalmıştır. 2000 yılında erişilen bu değerle birlikte, yurtdışı bağlantı kapasitesinde 1998 yılına göre 19 kat, 2000 yılı başına göre de 3,5 katlık bir artış sağlanmıştır. Yurtdışı bağlantı kapasitelerinin artışında serbestleşen, rekabete açılan uydu üzerinden haberleşme pazarının fiyatlarda yarattığı olumlu etki kayda değerdir.
- Ocak 2002 tarihine gelindiğinde 160 noktadan ULAKNET'e bağlanan 80 üniversite ve kurumun toplam erişim kapasitesi 130 Mbps seviyelerindedir.
- Bütçe imkanlarının elverdiği ölçüde kapasitesi artırılarak 2002 ortalarına kadar hizmet verilmeye devam edilmiş ise de, ULAKNET omurgasının gelişen teknolojilere (uzaktan eğitim, videokonferans, vb.) uyum sağlayamaması ve her geçen gün artan kullanım yoğunluğu nedeniyle zaman içerisinde bu kısıtlı artışlar yetersiz hale gelmişti. Bağlantı kapasitelerinin yükseltilmesi ve gerekli altyapı yatırımları için ihtiyaç duyulan ödeneğin sağlanmasında yaşanan güçlükler, yurtiçi bağlantı ücretlerinin pahalı olması ve sürekli artması gibi çeşitli nedenlerle evrensel normları yakalamak olanaksız hale gelmiş, Türkiye'nin imzalamış olduğu eAvrupa+ Eylem Planının "Araştırmacılar ve öğrenciler için daha hızlı Internet" başlığını taşıyan 1.b maddesi uyarınca da en kısa zamanda ULAKNET kapasitesinin dünya standartları da gözönüne alınarak bir sıçrama yapma zorunluluğu doğmuştu.
- Yukarıda sayılan nedenlerden dolayı ULAKNET alt yapısının iyileştirilmesine yönelik girişimler gündeme gelmiş, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu'nun 13 Aralık 2000 günlü toplantısında bu yönde karar alınmış ve 7 Şubat 2001 gün ve 2001/8 sayılı Başbakanlık genelgesi ile de duyurulmuştur. Kurul, üniversite ve araştırma geliştirme kurumlarının bilgi kaynaklarına elektronik ortamda hızla erişmelerini sağlamak, öğretimle araştırmanın bütünleşmesini ve ortak araştırmayı desteklemek, sağlık ve eğitim alanlarında üniversitelerin uzaktan hizmet vermelerini mümkün kılmak için, Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi'nin hizmet kalitesinin uluslararası standartlara yükseltilmesini, bu amaçla gerekli ödeneğin teminini kararlaştırılmıştır.
ULAKBİM tarafından, Ocak 1997'de hizmete açılan Ulusal Akademik Ağ (ULAKNET), üniversiteler, araştırma merkezleri ve üniversitelerle ortak faaliyet gösteren diğer araştırma kurumları (içerik sağlayıcı kamu kurumları) arasında bir bilgisayar ağı kurmuş ve bu ağı küresel bilgisayar ağlarına (Internet) bağlamış olup, işletimini kesintisiz bir şekilde sürdürmektedir.
ULAKBİM'in 1997'de kurarak üniversitelerin hizmetine sunduğu akademik ağın (ULAKNET) kapasitesi bütçe imkanlarının elverdiği ölçüde tedrici bir şekilde artırılarak 2002 ortalarına kadar hizmet verilmeye devam edilmiş ise de, bu tedrici iyileştirmelerle evrensel normları yakalaması olanaksız hale gelmiş ve bir sıçrama yapma zorunluluğu doğmuştur.
Bu yönde hazırlanan projenin desteklenmesine ve uygulamaya konmasına Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun 13 Aralık 2000 tarihli toplantısında karar verilmiş, Maliye Bakanlığının onayı ile 2002 yılı ortalarında ULAKNET iyileştirme projesine başlanmıştır. Bu amaçla; sağlanan yeni altyapı donanımı Eylül 2002 sonu itibariyle teslim alınmış, sistemin hizmete alınmaya başlaması da Kasım 2002 ortalarında gerçekleşmiştir. Mart 2003 tarihi itibarı ile yeni altyapı hemen hemen tamamen hizmete alınmış bulunmaktadır.
Bu yeni proje ile;
- Dünya akademik ağları ile bütünleşmek için Avrupa akademik ağı GEANT'a başlangıç olarak 155 Mbps simetrik kapasite ile bağlantı yapılmış (Avrupa, Kuzey Amerika, Kore yüksek eğitim ve araştırma kuruluşları dahil),
- Küresel Internet geçişi TTNet üzerinden 465 Mbps kapasiteye yükseltilmiştir.
- Omurga kapasitesi 34 Mbps bant genişliğinden 155 Mbps bant genişliğine geliştirilmiş,
- Üniversite ve araştırma kuruluşlarının ULAKNET'e olan bağlantıları ise 4 ila 75 kat arasında arttırılmıştır.
- Uç noktalarında bütün üniversitelere erişmiş.
ULAKNET bugün halen 124 üniversite ve bunların fakülte, meslek yüksek okulları ve diğer altbirimleri, TÜBİTAK birimleri, Askeri Okullar ve Harp Akademisi, Polis Akademileri, Süleymaniye Kütüphanesi, Türk Tarih Kurumu, Milli Kütüphane, YÖK, OSYM, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ve Türk Silahlı Kuvvetleri Ar-Ge birimlerinden oluşan pek çok kuruluşa toplam 827 kiralık hat, frame relay, ATM devresi, Metro Ethernet ve G.SHDSL üzerinden ücretsiz olarak hizmet sağlanmaktadır.Bu birimlere sağlanan toplam band genişliği 13.170 Gbps kapasitesine ulaşmıştır.Avrupa Akademik Ağı GEANT`a olan bağlantı 5 Gbps kapasiteli fiber bağlantı şekline dönüştürülmüştür. Küresel ınternet bağlantısı ise 12,5 Gbps hızına yükseltilmiştir.
Görüldüğü gibi, ULAKNET' in kurulmasından sonra gerek hizmet kalitesindeki artışta, gerekse yaygınlaşmada büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Bu düzenlemelerle yeni dönemde ULAKNET' in öncelikle eğitim, bilimsel araştırma, teknik gelişme, teknoloji transferi, bilimsel, teknik ve kültürel bilginin yayılması gibi akademik araştırma amaçlarına yönelik hizmet vermesi temin edilecektir. Bu ağ üzerinden ihtiyacı karşılayacak kadar Internet servisi de verilmekle birlikte asıl amacı yurtdışındaki akademik ağlarla bağlantı sağlanmasıdır.
Bütün akademik ağlarda olduğu gibi ULAKNET'e bağlanmanın da koşulları vardır. Üniversitelerin ve araştırma kuruluşlarının ULAKNET'in yeni omurgasına bağlanırken "Kabul Edilebilir Kullanım Politikası Sözleşmesi" dokümanını imzalamaları gerekmektedir. İncelendiğinde görüleceği üzere ULAKNET'e bağlı kuruluşlar bu sözleşme ile ULAKNET ağının yalnızca akademik ve araştırma faaliyetlerine yönelik olduğunu, yani eğitim, bilimsel araştırma, teknik gelişme, teknoloji transferi, bilimsel, teknik ve kültürel bilginin yayılması için kullanılacağını, sözleşme kurallarına uymayı kabul ettiklerini teyid etmekle kalmamakta, bu kurallara uyulmasını kendi kurumlarında sağlayacaklarını da taahhüt etmektedirler. ULAKBİM de aynı sorumluluğu GEANT'a bağlanmak için, Avrupa akademik ağını işleten DANTE'nin benzer dokümanını kabul ederek yüklenmiştir.
ULAKNET sağladığı hizmet, Türk bilim insanları, araştırmacılar ve her seviyedeki öğrenciler için bir olmazsa olmazdır.
ABD ve Avrupa'daki meslekdaşları bilgi otoyollarında hızla ilerlerken, Türk bilim insanlarının bilgi patikalarında kalmaması gerekmektedir .
ABD ve Avrupa'daki meslekdaşları bilgi otoyollarında hızla ilerlerken, Türk bilim insanlarının bilgi patikalarında kalmaması gerekmektedir .
ULAKNET' ten önce
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz de, yeni çağ teknolojisinden faydalanmak amacıyla 1993 yılında İnternet'e bağlanmıştır. Fakat bu bağlantıdan daha önceleri, 1986'da, TÜVAKA (Türkiye Üniversiteler ve Araştırma Kurumu Ağları) adlı organizasyon, Türkiye'deki araştırma ağı altyapısını oluşturmak amacıyla kurulmuş olup, EARN (European Research and Education Networking Association) bağlantısını İzmir'de Ege Üniversitesi üzerinden gerçekleştirmişti. 1993 yılında Türkiye'ye Internet'in gelmesiyle etkisini kaybetmeye başlayan kuruluşun varlığı ULAKBİM'in kurulmasıyla sona ermiştir.
1991 yılında TÜBİTAK-ODTÜ işbirliği ile kurulan TR-NET girişimi ise, TÜVAKA'dan farklı bir yaklaşım ile, kullanıcı sınırlaması getirmeden her kişi ve kurumu yeni çağ teknolojisi Internet ile tanıştırmayı amaçlıyordu. Yurtdışı bağlantısı NSFNET (ABD ulusal bilim kurulu ağı) üzerinden 12 Nisan 1993 tarihinde gerçekleştirildi. Ağ finansal olarak TÜBİTAK tarafından desteklenirken, teknik operasyon ODTÜ bilgi işlem ve TÜBİTAK bilgi işlem merkezleri tarafından yürütüldü. TR-NET'in amacı; Türkiye'de mümkün olduğunca geniş bir platformda Internet'in kullanımının sağlanması ve yaygınlaştırılması idi. Fakat TR-NET kurumsal bir kimliğe sahip olmadığından, Türkiye'de oluşturulması gereken ulusal ağ altyapısı konusunda bir yaptırım gücü bulunmamaktaydı. Nitekim Internet'e olan ilginin hızla artması üzerine, Internet'i yayma yönündeki çalışmalarını resmi bir kimliği olmadan sürdürmeye çalışan TR-NET, talebi karşılayamaz hale geldi. Bu ortamda, zaten yoğunluktan dolayı çalışamaz duruma gelen yurt dışı (NSF) bağlantısı nedeniyle, bazı üniversite ve kuruluşlar kendilerine özel yurt dışı çıkışları almaya başlamışlardı. TR-NET'in yurtdışı çıkışını artırması ise sorunu çözmeye ve müthiş potansiyeli karşılamaya yetmemişti. Durum son derece açıktı; ticari ve akademik ağlar birbirinden ayrılmalıydı.
Bu aşamada özel kuruluş ve kişilere yönelik Internet çalışmaları özel firmalar tarafından sağlanmaya başlanırken, akademik dünyaya yönelik olarak da, bir eğitim ve araştırma ağının, ULAKNET' in kurulması planlandı.
| © 2008 TÜBİTAK-ULAKBİM | Görüşleriniz |