Herşeyden önce, bilinmesi gereken bir husus bu kurs Windows 95'i (ve isteyenler için NT 4.0) öğretmeyi değil, Windows 95'i hızlı ve verimli kullanmayı amaçlamaktadır. Metin hazırlanırken, kursiyerlerin genel bilgisayar kültürleri olduğu varsayılmıştır. Bu kurs boyunca size bir işi yapmanın birden fazla yolu olduğu gösterilecektir. Herkesin çalışma şekli daha farklı olduğu için, bu yolların içinden size uygun olanını sizin seçmeniz gerekir. Ben, uzun süredir Windows kullanan biri olarak şu ana kadar bulabildiğim en verimli yolları göstereceğim. Toplam 3 saatlik bu kurs süresince Windows 95'de sıkça yapılan işlerin kısayollarını, genelde yapılan hataların çözümlerini ve sistemin genel bileşenlerini öğreneceksiniz. Kursun etkili olabilmesi için kurs kapsamında kalan konulara değinilmeyecek, ancak istekli kursiyerler için gerekli bilgiler dersler haricinde verilecektir. Son olarak, önünüzdeki notlar İngilizce Windows 95 temel alınarak hazırlanmıştır. Terimler için lütfen notlarınızın en sonuna bakınız.

Windows 95'in Getirdiği Avantaj ve Dezavantajlar:

Windows 95 çıkışıyla birlikte büyük kitlelerin ilgisini çekmiştir. Bunun sebeplerine hiç değinmeyeceğiz :). Ancak, son kullanıcı (üreticiler, program geliştiriciler vs dışında kalan kişi) açısından bakılıdğı zaman görülen bazı avantaj ve dezavantajlar vardır. Kısaca bunları inceleyelim:

My Computer ve Explorer Kullanımı:

Masaüstünüzde sol üstte, My Computer adında bir bilgisayar simgesi görürsünüz. Bu simgeye çift tıkladığınızda bir klasör açılır ve içinde disket, hard disk ve CDROM sürücülerinizin simgeleri, Control Panel, Printers ve Dial-Up Networking simgeleri görünür. Bu simgelerden birine tıkladığınız zaman yeni bir pencere açılır ve seçtiğiniz nesnenin içindekiler görüntülenir, ve bu böyle devam eder. Açılan pencerelerden aradığınız dosyayı bulup açabilir, çalıştırabilir, silebilir, vb. işlemleri yapabilirsiniz. Bunu yapmanın bir başka yolu da Explorer(Gezgin)'ı kullanmaktadır. Explorer'ı start menüsünün en altında bulabilirsiniz, ya da My Computer üzerine sağ klikleyip oradan Explore'u seçebilirsiniz.

Şimdi, bir çok insanın bilmediği bir gerçeğe gelelim, aslında My Computer, Explorer ve Start menülerinin hepsi Explorer'dır. Explorer'ın ilk çalıştırılan kopyası, kullanıcıya start menüsü olarak görüntülenir. My Computer ve Explorer arasındaki fark ise, My Computer'da path-tree'nin ve toolbar'ın görüntülenmemesidir.

Explorer'ı ilk açtığınıda toolbar görüntülenmez. Açmak için View'ın altından Toolbar'ı seçin. Ayrıca bazı özel dosyalar da listede görüntülenmez. Bütün dosyaları görmek için View'ın en altından Options'ı seçin. Çıkan diyalog kutusunda Show all files'ı seçerseniz bütün dosyalarınız görüntülenir.

Bir programı kurduğunuz zaman, tanıdığı dosya tiplerini kendi üzerine kayıt eder (register/associate). Örneğin, WinWord'ü kurduğunuz zaman DOC uzantılı dosyaları kendi üzerine alır, ve bir DOC dosyasına çift tıkladığınız zaman WinWord'ün içinde açılır. Explorer'ın varsayılan ayarı kayıtlı dosya tiplerinin uzantılarını görüntülememesidir. Bu, bir çok kullanıcı için göze hoş görünebilir ancak sistem bakımı açısından çok tehlikelidir. Normalde bir klasörün içinde aynı isimde iki dosya bulunamaz, ancak uzantıları farklı olan iki dosya aynı ismi paylaşabilir. Uzantılarının görüntülenmemesi halinde hangi dosyanın hangi tipte olduğunu ancak simgelerinden anlayabilirsiniz, ama bu da çoğu zaman mümkün olmayabilir. Bu amaçla, uzantıları görüntülemek isterseniz, Explorer'da View'ın altından Options'ı seçin ve Hide file extensions for known types kutucuğundaki işareti kaldırın.

Bilgisayarlardaki dosyalar genel olarak ikiye ayrılır: çalıştırılabilir dosyalar (programlar) ve veri dosyaları. Kabaca, çalıştırılabilir dosyalar kendi başlarına işleyebilirler, veri dosyaları ise bu tip programların kullandığı verileri tutarlar. Windows dünyasında, programların uzantıları genel olarak, EXE, COM ve BAT'dır. Bu uzantıyı gördüğünüz bir dosya, programdır. Ancak veri dosyalarında uzantıların sayısı milyonlarca olabilir. Örneğin, DOC, HTML, TXT, DAT gibi uzantılar genel olarak veri dosyalarını belirtirler. Genel olarak, veri dosyalarını silmek size çok pahalıya malolmayabilir ancak programları silmek bilgisayarınızın bir daha açılmamasına bile yolaçabilir.

Artık, gerekli ayarları yaptıktan ve temel kavramları öğrendikten sonra sıkça yapılması gereken işlemleri yapmanın çeşitli yollarını görelim:

• Dosya kopyalama: Explorer altında istediğiniz dosyayı bulun ve tek tıklamayla onu seçin. Kopyalamak istediğiniz yeri bulun ancak üzerine tıklamayın, gerekirse altklasörleri görmek için yanındaki küçük artı işaretine basın. Şimdi CTRL tuşuna basarak dosyayı istediğiniz yere sürükleyin ve bırakın (A). Bir diğer yol, yine istediğiniz dosyayı seçmek, onu panoya kopyalamak (1) ve istediğiniz klasöre gidip, onu seçmek ve panodan yapıştırmaktır (2). Üçüncü bir yol ise, dosyanınzı seçip, sağ klik menüsünden Copy'yi seçmek ve hedef klasöre gittikten sonra klasörün boş bir yerinde yine sağ klik menüsünden Paste'i seçmektir.

  

• Dosya taşıma: Yine Explorer'ı açın. Kopyalamada yaptığımız işin aynısını yapacağız ancak, sürüklerken CTRL tuşu yerine SHIFT tuşuna basacağız (A). Aynı işi yine dosyamızı seçtikten sonra kesip panoya kopyalamak (1) ve istediğimiz klasöre gittikten sonra yapıştır tuşuna basarak da yapabiliriz (2). Üçüncü bir yol, dosyanızın sağ klik menüsünden Cut'ı seçtikten sonra hedef klasöre gidip boş bir yerde yine sağ klik menüsünden Paste'i seçmektir.

  

• İçi boş, yeni bir nesne yaratma: Windows içinde bazı dosya tipleri için hazır şablonlar vardır. Örneğin, içi boş bir Word dosyası yaratabilir ve daha sonra onu açıp içine istediğiniz bilgileri ekleyebilirsiniz. Bunun en çok kullanıldığı yer yeni klasör ve kısayolların yaratılmasıdır. Örnek olarak yeni bir klasör açalım, istediğiniz klasöre gidin ve boş bir yere sağ-klikledikten sonra çıkan context menüsünden Folder'ı seçin (A). Dikkat ederseniz sol alt tarafta üzerinde olduğunuz seçeneğin açıklaması durmaktadır (B).

  

• Nesneleri silme: Explorer'da istediğiniz dosya ya da klasörü seçin ve Toolbar'dan Delete simgesine tıklayın (A). Bu şekilde sildiğiniz dosya/klasörler Recycle Bin'e atılır. Dosyayı Recycle Bin'e göndermeden silmek isterseniz, SHIFT tuşuna basın.

  

• Silinen nesneleri geri getirme: Sildiğiniz bir dosyayı, daha sonraki bir zamanda Recycle Bin'i açıp istediğiniz dosya/klasörü seçip File menüsünden Restore'a basarak eski yerine tekrar koyabilirsiniz (A). Unutmayın, SHIFT'e basarak sildiğiniz dosyaları burada göremezsiniz.

  

• Kısayol yaratma: Kısayolunu yaratmak istediğiniz dosyayı seçin, kısayolu yaratacağınız hedef klasörü seçin ve CTRL-SHIFT'e basarak sürükleyin (A). Sıkça kullandığınız programları en hızlı şekilde çalıştırmak için masaüstünde bir kısayolunu yaratabilirsiniz.

  

  NOT: Hiçbir tuşa basmadan bir nesneyi başka bir yere taşıdığınızda belirli nesne tipleri için varsayılan işlemler vardır. Genel olarak aşağıdakilerden birisidir:

  • EXE ve COM uzantılı dosyaları sürükleyip bırakmak: Sürüklenen yer disket ise kopyalar, değilse kısayolunu yaratır (B).

    

  • Diğer dosya tiplerini sürükleyip bırakmak: Aynı disk üzerinde ise taşır, farklı bir diskte ise ise kopyalar.

• Nesnenin özelliklerini görmek: ıstediğiniz nesneyi (bu nesne, dosya, klasör, harddisk, CDROM ya da bir çok şey olabilir) seçtikten sonra Properties düğmesine basın (A). Karşınıza nesnenin özelliklerini gösteren bir pencere çıkacaktır (B). Burada dosyanın tipini (C), boyunu (D), ve sırasıyla yaratılma, değiştirilme ve son erişim tarihlerini (E) görebilirsiniz.

  

  

Explorer'la yapacağınız işlemleri kabaca anlattık. Yukarıdaki işlemlerin hepsini bir nesne üzerinde uygulayabileceğiniz gibi, birden fazla nesne üzerinde de uygulayabilirsiniz. Şimdi de birden fazla nesneyi nasıl seçebileceğimize bakalım.

• Nesneleri bir dizi halinde seçme: ıstediğiniz ilk ve son nesneyi bulun ve ikisinden birine tıklayın. SHIFT'e basarak diğer nesneye tıklayın (A)

  

• Nesneleri sürükleyerek seçme: Farenizi tutun ve sol tuşa klikleyerek sürükleyin (A).

  

• Nesnelerin hepsini birden seçme: CTRL-A'ya basın veya o klasördeki ilk nesneye tıkladıktan sonra SHIFT'e basarak son nesneye de tıklayın.
• Nesneleri tek tek seçme: CTRL'a basarak istediğiniz nesneleri tek tek seçin (A).

  

• Nesneleri seçimden tek tek çıkarma: Seçiminizi yaptıktan sonra, CTRL'a basarak istemediğiniz nesnelerin üzerine tıklayın (A).

  

Seçiminizi bitirdikten sonra, yukarıda gördüğümüz, kopyalama, taşıma, silme gibi işlemlerin hepsini yapabilirsiniz.

şimdi de Explorer'ın içindeki elemanlara daha yakından bakalım:

• A: Disket sürücünüz. Bütün disket sürücülerin köşesinde bu tip bir disket simgesi vardır.
• B: CDROM sürücünüz. Bütün CDROM sürücülerin köşesinde bu tip bir CD simgesi vardır.
• C: Hard diskleriniz (gerçekte bilgisayar içinde bir tane disk bulunabilir ancak ikiye bölünmüş olabilir). Alttaki el işareti o diskin ağdaki diğer kullanıcıların bazılarına, hepsine paylaştırılmış olduğunu gösterir.
• D: Ağ üzerinden kendinize map (bağlanma) ettiğiniz sürücülerin listesi. Normal olarak A ve B disket sürücülere ayrılmıştır. Hard disk'ler C'den başlar ve D, E olarak devam eder. CDROM sürücüsü hard disk'lerin bittiği harften sonraki harfi alır ve en son olarak ağ üzerinden bağlandığınız sürücüler de sistemde kalan harfleri kullanırlar.

My Computer'a her çift tıkladığınızda büyük simgeli, ağaç yapısı olmayan bir pencere yerine Explorer'ın gelmesini istiyorsanız, Explorer'da View'dan Options'ı seçin. Açılan pencerede File Types tab(sekme)'ine basın. Karşınıza çeşitli simgelerin yer aldığı uzun bir liste gelecektir. Orada Folder'ı bulduktan (A) sonra Edit düğmesine basın(B).

Yeni açılan pencerede alttaki listede explore(A)'u seçtikten sonra Set Default(B) düğmesine tıklayın.

Start Menüsü ve Masaüstünü Özelleştirme:

Masaüstünü bir insanın çalışma masası üstüne benzetebiliriz. Normal olarak, bir arkadaşınıza ulaşmak için onu getirip masanızın üstüne oturtmazsınız :), telefon numarasını bir kağıda yazıp masanızın ya da çekmecelerinizden birine koyarsınız. Masaüstü de bu amaçla kullanılabilir. Programlarınızı çalıştırmak veya dosyalarınızı açmak için masaüstünde bir kısayol yaratmanız onlara erişiminizi hızlandıracaktır. Masaüstünü bu gibi amaçlar dışında kullanmak son derece tehlikelidir. Sebebini aşağıda açıklayacağım.

Masaüstünün dağınık olmasını bir çok insan istemez, ancak fazlaca işle aynı anda ilgilenmek zorunda kalıyorsanız kısayollara da ihtiyacınız var demektir. Bunun için start menüsünü kullanabilirsiniz. Start menüsü masaüstüne göre daha organize olabildiği için masaüstünden daha çok kısayolu tutabilir ve aradığınız dosyaya erişebilirsiniz.

Windows 95 kullanan bir çok insan Start menüsünü ve Masaüstünü maalesef yanlış kullanırlar ve başları derde girer. Bunun temel nedeni kullanıcılarda değil, Windows'u üreten Microsoft firmasının insanları yanlış bilgilendirmesidir. Masaüstü de start menüsü de aslında hard disk'inizde iki adet klasördür. Windows 95 altında bu klasörler genellikle C:\Windows\Desktop ve C:\Windows\Start Menu konumlarındadır. Dolayısıyla masaüstünüze kopyaladığınız herşey aslında bu klasörlerin içinde durmaktadır. Windows'un ne kadar sık göçtüğünü ya da kilitlendiğini hepimiz biliyoruz. Bazen bu göçme ileri seviyelere gelebilir ve kullanıcının Windows klasörünü toptan silmesi gerekebilir. Masaüstünde belgelerinizin ya da programlarınızın kısayolu değil de kendileri duruyorsa, böyle bir durumda onlara elveda demeniz gerekir.

Bu kadar önbilgiden sonra, özelleştirmeye geçelim, start menünüze sağ klikleyin ve çıkan menüden Explore'u seçin.

Karşınıza start menünüzün ağaç yapısı gelecektir (NOT: Bir Explorer penceresi açmanız işinizi kolaylaştıracaktır). Burada istediğiniz klasörün altında istediğiniz kısayolu yaratarak ya da daha önceden yarattıklarınızı oraya kopyalayarak start menünüzü özelleştirebilirsiniz.

Yukarıda programımızı sürükleyip yeni bir kısayol yarattık ancak Shortcut to erladmin.exe güzel bir isim değil (en azından benim için). Kısayolunuzun (genelde bir çok nesnenin) adını değiştirmek için F2 tuşuna basın ve istediğiniz adı verin ve ENTER'a basın.

Yeni klasör açma, kısayol yaratma ve bunları kopyalama/taşıma işlemleriyle tam istediğiniz gibi bir start menüsüne sahip olabilirsiniz. Burada unutmamanız gereken husus, Programs ve onun altındaki Startup klasörlerinin adını değiştirmemeniz ve silmemeniz gerektiğidir. Startup özel bir klasördür burada yarattığınız her kısayol, Windows'a her girişinizde otomatik olarak çalıştırılacaktır.

Biraz da masaüstüne makyaj yapalım. Bütün programları minimize edip, masaüstünüze sağ-klikleyin ve en alttan properties'i seçin. Karşınıza yeni bir pencere gelecektir. Örnek olarak arka fona bir resim koyalım. Sağdaki listeden istediğiniz resmi seçin, eğer listedekiler dışında bir resim istiyorsanız Browse'a basın (A) ve resminizi bulun. Tile veya Center (B) seçeneklerine tıklayarak kendinize uygun yerleşimi seçin ve OK'a basın. Bilinmesi gereken bir nokta, büyük ve çok renkli resimlerin, bilgisayarın görüntü kartında çok hafıza kaplayacağı ve sistemi yavaşlatacağıdır.

Start menüsü hakkında son bir tavsiye, onu yukarı taşımaktır. Birçok insan Windows'u kurulduğu gibi kullanmaktadır ve Windows'u kullanmak yerine onunla boğuşmaktadır. Eğer Microsoft'çular ergonomiden biraz olsun anlasalardı, menünün varsayılan yerini ekranın yukarısı yaparlardı (bkz Macintosh bilgisayarlar). Bütün programların menüleri hemen hemen yukarıdadır (%99.9), iki program arasında sıkça geçiş yapıyorsanız, start'ın yukarıda olması çok işinize yarayacaktır, böylece farenizi önce aşağı götürüp istediğiniz programa geçip, sonra tekrar yukarı sürükleyip menüye erişmekten kurtulursunuz. Bu işlem, bilekler için zarar verici olabilir (özellikle benim gibi aynı anda 3-4 program arasında sürekli geçiş yapıyorsanız).

Not: Sizin start menünüzün üzerinde hala start yazıyor olabilir, lütfen nasıl değiştirileceğini sormayın.

Program Ekleme/Çıkarma:

Bilgisayarlar, programlar olmadan hiç bir işe yaramazlar. Windows'la beraber gelen programlar da işleri görmek için yetersizdir. Kullanıcılar da satın alarak, Internet'ten bularak, ya da kaçak programlar bularak :) bunları bilgisayarlarına yüklerler. Bazen bu programlar sanıldığı gibi işe yarar, bazen de yaramaz. Windows altında programları kurma ve kaldırmanın doğru yolu, Control Panel'i çalıştırmaktır. Start'daki Settings altından Control Panel'i açın (ya da Explorer içindeki Control Panel'i kullanın). Buradan Add/Remove Programs applet(programcık)'ini çift tıklayın. Yeni bir pencere açılacaktır. Yeni bir program yüklemek için Install(A)'a basın, programınızn kurma disketini veya CD'sini takıp, buradan genellikle adı Setup.exe, Install.exe veya Kur.exe olan dosyayı seçin ve programınızı kurun. Programları kaldırırken de istediğiniz programı listeden seçin (1) ve Add/Remove düğmesine (2) basın. Eğer aradığınız program listede yoksa, su içebilir ya da küfredebilirsiniz. Özellikle programları kaldırıken ilk önce bu yolu takip etmeye özen göstermelisiniz, bir programın olduğu klasörü silmeniz bazen kritik hatalara yol açabilir, çoğu zaman da sistemi kullanılmaz hale getirir ya da en azından bir sürü can sıkıcı hata mesajlarıyla boğuşursunuz.

Virüsler ve Korunma Yolları:

Yukarıda programların kurulumundan bahsettik. Ancak, özellikle Internet üzerinden dağıtılan programlarda ve genellikle arkadaşlardan alınan, zararsız ve virüssüz olduğu iddia edilen disketlerde virüsler bulunur. Virüsler de programlardır ancak çok alt seviyede çalışırlar ve genellikle sisteme zarar verirler. Son senelerde Word ve Excel gibi programlarda da makro virüsleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan korunmanın en iyi (ama en yine de %100 sonuç vermeyen) yolu bir Anti-Virüs programı kullanmaktır. Bu tip programları Internet üzerinden şu adreslerden bulabilirsiniz:

http://www.authentex.com/antivirus/
http://www.av.ibm.com/
http://www.datafellows.com/
http://www.mcafee.com/
http://www.qdeck.com/qdeck/products/virusweep/
http://www.symantec.com/nav/

Bir anti-virüs programını yüklemek sizi virüslerden hiçbir zaman kesin olarak kurtarmaz, ancak riskinizi azaltır. Her geçen gün virüs yazarları yeni virüsleri piyasaya sürüyorlar, dolayısıyla eski bir anti-virüs programı hiçbir işe yaramayabilir. Virüslerden korunmanın en iyi yolu, programları aldığınız yerleri iyi tanımak, güvenilir olmayan kişilerden program, disket, dosya almamak ve hatta en iyisi bilgisayarı kapalı tutmaktır. Sisteminizde düzenli olarak virüs kontrolü yapmanız, anti-virüs programlarının yeni sürümlerini en geç 2-3 ayda bir bulmanız, sisteminizin düzenli yedeğini almanız virüslerle başınız derde girse bile çok işinize yarayacaktır.

Son olarak, Internet üzerinden sizin isteğiniz dışında size bir program gelmişse onu hemen silmeniz, disketle dosya taşıyacaksanız, kutusundan yeni çıkmış formatlı disketler kullanmanız ve gerekmedikçe yazma korumasını açmamanız, ve size elindeki programın çok işe yarar olduğunu ve mutlaka yüklemeniz gerektiğini söyleyen kişilerden (sistem yöneticileri hariç :) şüphelenmeniz de işinize yarayacaktır.

Dosya Sıkıştırma ve Winzip:

Bilgisayarlar geliştikçe programların disk üzerinde istedikleri yerler artmakta. Kullanıcılar da bilgisayarlarını her geçen gün daha fazla bilgiyle doldurmakta ve günün birinde disk üzerinde yer kalmamaktadır. Bir başka senaryo da disketle eve götürmek istediğiniz dosyanın çok büyük olması ama sizin o kadar sabrınızın olmaması olabilir. Ya da Internet'ten indirdiğiniz bir dosya zamandan kazanmak için sıkıştırılmış olabilir. Sıkıştırma mantığını çok kabaca anlatmak gerekirse, elinizde AAAABBBCCCCCDDD (15 karakter) yazan bir kağıt olduğunu düşünün. AAAA yerine 4A, BBB yerine 3B, CCCCC yerine 5C, DDD yerine de 3D yazarsak elimizde 4A3B5C3D (8 karakter) olur ki bu orjinalinden yaklaşık %50 küçüktür.

Windows dünyasında en çok kullanılan sıkıştırma programlarından biri Winzip'dir. Internet üzerinden http://www.winzip.com/ adresinden indirebilirsiniz. Bu yazı yazılırken son sürümü 7.0'dı. Winzip'in sıkıştırma algoritması, dünyada en yaygın kullanılan Zip algoritmasıdır ve oluşturduğu sıkıştırılmış dosyaların (arşivlerin) uzantısı .zip'tir.

• Arşiv oluşturma: Winzip'i yükledikten sonra Explorer'dan istediğiniz dosyayı ya da klasörleri seçip, üzerine sağ-klikleyin ve çıkan menüden Add to Zip'i seçerseniz Winzip açılacak size arşivinizin adını soracaktır. İstediğiniz adı verin (1). Eğer seçtikleriniz içinde klasörler varsa ve altındaki herşeyi de sıkıştırmak istiyorsanız Include subfolders'ı ve Save extra folder info'yu işaretleyin (2). Eğer arşivinizde özel dosyalar varsa, içine bir şifre koyabilirsiniz (3). Devam etmek için Add'e basınız (4). Winzip seçtiğiniz dosyaların büyüklüğüne ve ve tipine bağlı olarak bir süre çalışacak ve Zip dosyanızı oluşturacaktır.

  

• Arşiv açma: Normal olarak, Winzip'i yüklediğinizde Zip dosyalarını kendisiyle ilişkilendirir ve bir zip dosyasına çift tıkladığnızda Winzip otomatik olarak açılır. Eğer bu olmamışsa Winzip'i çalıştırın ve File menüsünden Open'la istediğiniz dosyayı bulun ve açın, bu işlem arşivin içeriğini okutur ancak arşivi sıkıştırılmamış haliyle bir yere yazmaz. Daha sonra Extract düğmesine basın.

  

  Açılan diyalogdan istediğiniz hedef klasörü seçin (1). Eğer yeni bir klasörün içine açmak istiyorsanız New Folder düğmesine (2) basın ve Extract düğmesiyle (3) açma işlemini başlatın.

  

• Arşivi Test Etme: Bir tavsiye olarak, yarattığınız her arşivi test edin. %99 ihtimalle yarattığınız arşiv hatasız olacaktır, ve yer kazanmak için orjinal dosyaları silebilirsiniz. Ancak zaman zaman, arşiv oluşturulurken hatalar olabilmektedir. Emin olmak için, sıkıştırma işlemi bittikten sonra Test düğmesine basmanız yeterlidir.

  

  Eğer hiçbir hata bulunamazsa, karşınıza sadece aşağıdakine benzer bir çıktı gelecektir. OK'e basıp çıkabilirsiniz.

  

Hard Disk Maintenance (Sabit Disk Bakımı):

Sabit diskiniz bilgisayarınızın en önemli parçalarından biridir, hatta bütün verilerinizi sadece kendi bilgisayarınızda tutuyorsanız, en önemlisi bile diyebiliriz. Bilgisayarınızı ne kadar kurallara uygun olarak da kullansanız, ne kadar az sorun çıksa da, bilgisayarın tıpkı insanlar gibi düzenli bir "check-up"tan geçmesi gerekir. Bu işlem aslında üç temel alt-işlemden oluşur:

• Defragmentation (Birleştirme)
• Backup (Yedekleme)
• Disk check (Disk kontrolü)

Şimdi sırayla bunları inceleyelim:

• Defragmentation: Bilgisayarlar, sizin işinizi en kısa sürede bitirmeniz için, bir dosyayı kaydettiğiniz zaman, dosyanınzı bulabildiği ilk boş alana yazar. Eğer bulduğu boş alan yeterliyse fragmentation oluşmaz, ancak yeterli değilse, dosyanın taşan kısmı, bulunan ikinci boş alana yazılır. Dolayısıyla dosya bir bütün halinde değil, parçalar halinde diskin farklı bölgelerine yazılır. Bu haldeki bir dosyayı tekrar açmak istediğinizde, sabit diskinizin okuyucu kafası, birinci bölümü okuduktan sonra bir hareket daha yaparak ikinci bölümünü bulur ve orayı okur, ve bu böyle devam eder. Bunda ne zarar var demeyin, okuyucu kafanın diskin farklı yerlerine erişmesi zaman kaybı yaratır, işte bu nedenle zaman zaman (tavsiyem pazartesi sabahlarıdır) defragmentation yapmanız gerekir. Defragmentation yapmak için Windows 95'inizde (Windows NT'de fragmentation daha önemsizdir) Defrag.exe programının yüklü olması gerekir. Bu programı çalıştırdığınızda sabit diskinizi inceleyecek, dosyaları bir araya getirecek ve sonuç olarak size daha düzenli bir hard disk bırakacaktır. Bu işlem, fragmentation seviyesine göre kısa ya da uzun sürebilir. Eğer uzun süreceğini görürseniz, iptal etmeyiniz, diskinizin acil olarak birleştirilmesi gerekir.

  Not: Birleştirme işlemi sırasında makinenizde başka bir iş yapmamanız tavsiye edilir, diske yeni bir dosya yazılırsa bütün işlem baştan başlayabilir.

• Backup: En tecrübeli bilgisayar kullanıcılarının (ben de dahil) bile yapmayı ihmal ettikleri, ancak iş işten geçtikten sonra yapmaya karar verdikleri bir işlemdir. Yedekleme, bilgisayarınzdaki önemli bilgilerin bir (çok önemliyse birden fazla) kopyasını başka bir yere daha kaydetmektir. Bu başka bir yer genel olarak bir disket, yazılabilir CD'ler, teyp kartuşları, başka bir hard disk olur. Windows'da yedekleme yapabilmek için bilgisayarınzda Backup.exe programının yüklü olması gerekir. Yedekleme yaparken dikkat etmeniz gereken hususlarsa, gerekli gördüğünüz bütün verilerinizi ve ayarlarınızı yedeklemeniz, ancak her zaman elinizde altında olan programların kurma programlarını yedeklememenizdir. Yedekleme yapmanın bir yolu da (yedeklemenin yerini tam olarak tutmasa da) Winzip ya da benzeri bir sıkıştırma programı kullanmaktır. Disketlere yedekleme yapacaksanız, Winzip içinden arşivinizi disket üzerine kaydetmeniz ve spanning seçeneğini seçmeniz gerekmektedir.

• Disk check: Bilgisayarınız size her ne kadar az sorun çıkarsa da, zaman zaman elektrik kesintileri, programların göçmesi vb nedenlerden disk üzerinde hatalar meydana gelmektedir. Bu hatalar çoğunlukla fiziksel değildir (düzeltilebilirler), ancak bazen bad sector (hatalı sektör) denilen fiziksel hatalar da oluşabilir. Bad sector'lar diskin üzerlerinde veri saklamaya güvenilemeyecek bölgeleridir ve bir an önce bulunup hatalı olarak işaretlenmeleri gerekir. İşte, hem fiziksel olan, hem de fiziksel olmayan bu hataları bulmak için Windows'da Scandisk.exe'yi kullanabilirsiniz. Fiziksel olmayan hataları bulma işlemi yaklaşık bir dakika kadar sürer, ancak bad sector'ları bulmak için bir surface scan (yüzey taraması) yapmak gerekir ki bu işlem saatler sürebilir. Bu nedenle surface scan işlemini 2-4 haftada bir yapmanız çoğu zaman size yetecektir.

  Not: Her defragmentation işlemi öncesinde bir disk check yapmanız şiddetle tavsiye edilir.

Windows 95'de Kaynakların Paylaşımı:

Bir ağ ortamının getirdiği en büyük avantajlardan birisi kaynakları paylaştırmaktır. Örneğin, herkese ayrı bir yazıcı vermek ya da onları bir makinede yapmak yerine, yazıcının bağlı olduğu makineden yapılacak bir paylaşım, herkesin işine yarayacaktır. Genel olarak iki tür paylaşım vardır: Klasör(ler) ve yazıcı. İlk önce dosyaların nasıl paylaştıralacağını görelim (burada sadece Windows 95 anlatılacaktır, Windows NT'de durum biraz daha hassastır).

Not: Normal olarak, sadece kendi makinenize bağlı bir yazıcıyı ya da klasörü paylaştırmalısınız. Ağ üzerinden kullandığınız bir yazıcı ya da klasörü paylaştırmak pek sıkça kullanılan bir yöntem değildir.

İlk önce paylaştıracağınız klasöre, ya da tüm bir sabit diske, gidip üzerine sağ tıklayın ve Sharing'i seçin.

Çıkan diyalog penceresinden ilk önce paylaşıp paylaşmayacağınızı (A) seçin. Paylaştıracaksanız, ağ üzerinden isminin ne olarak görüleceğini belirtin (B) ve gerekirse açıklamasını da yazın. Bundan sonra, 3 seçeneğiniz var (C), herkese sadece okuma izni vermek, tamamen yazma ve silme izni vermek, ya da (benim tavsiyem bunu seçmenizdir) bağlanmak isteyenlerin vereceği şifreye göre sadece okuma ya da tam kontrol vermektir. Sizin makinenize bağlanmak isteyenlerin verecekleri şifreleri (3. seçeneği seçerseniz ayrı ayrı) yazın (D) ve çıkın. Artık insanlar ağ üzerinden, şifreleri bildikleri sürece paylaştırdığınız dosyalara erişebilirler. Bu, dosya transferi için disketlerden çok daha hızlı ve pratik bir yöntemdir.

Şimdi de yazıcıların nasıl paylaştırılacağını görelim. Neredeyse klasör paylaştırmakla aynı bir yol izleyeceğiz. İlk önce paylaştıracağınız yazıcıya gidin ve sağ klikleyin, çıkan menüden Sharing'i seçin.

İlk önce paylaşıp paylaşmayacağınızı seçtikten sonra (A) paylaşım ismini, açıklamasını, isterseniz kullanım şifresini de verebilirsiniz (B).

Peki ağ üzerinden paylaştırılmış bir kaynağı nasıl kullanırsınız, kısaca buna bakalım, bir klasörü kullanmak için onu map (~eşleştirme, bağlanma) etmeniz gerekir. Bunun için Explorer'dan Network Neighbourhood'a gidin. Toolbar'dan Map Network Drive düğmesine (A) tıklayın. (masaüstündeki Network Neighbourhood'a da sağ tıklayabilirsiniz). İstediğiniz bilgisayarı ve klasörü bulun ve şifrenizi girerek bağlanın. Daha önce bağlandığınız bir klasörden ayrılmak içinse Disconnect Net Drive düğmesine (B) tıklayabilirsiniz. Karşınıza, varsa, bağlandığınız klasörlerin bir listesi gelir (bkz, aşağıdaki şekil) ve istemediğiniz bir tanesini seçerek bağlantınızı kesersiniz.

Windows ve Kullanıcı Güvenliği:

Kursun ilk başlarında Windows95'in tek kullanıcılar için üretildiğini ve çok kullanıcılı bir ortamda kullanılmaya uygun olmadığını söylemiştik. Bu nedenle Windows 95 kullanıyorsanız dikkat etmeniz gereken hususlar vardır. Bunlar:

• Bilgisayarınızın başından ayrılırken bilgisayarınızın ekran koruyucusunu çalıştırmak veya NT kullananlar için kilitlemektir,
• Dosyalarınızı bir başkasına paylaştırırken onlara tam yazma hakkı vermeden önce bir daha düşünmeniz,
• Mümkünse dosyalarınız genel bir şifreyle korumak yerine kişiye özel şifre vermeniz,
• Şifrelerinizi başkalarına vermemeniz ve kolaylıkla tahmin edilemeyen şifreler seçmenizdir.

Şifre seçimi biraz hassas bir konudur. Genel olarak bir kuralı olmamasına rağmen bazı tavsiyelerde bulunabilirim:

• Şifrenizin, adınız, soyadınız, çocuğunuzun ya da yakınlarınızın adı, doğum tarihiniz, sevdiğiniz bir roman, kitap ismi olmaması,
• İçinde sayı barındırması, ancak sonuna eklenen 1 veya 98 gibi çok klasik kalıplar olmaması, mümkünse sadece sonunda değil, ortalarında veya başında da sayı bulunması,
• Klavyelerde sıkça sorun çıkartan ı veya i harfi içermemesi, hatta hiç Türkçe karakter içermemesi
• Önceden seçtiğiniz bazı kelimelerde harfler yerine benzerleri olan rakamları kullanmanız (örneğin S yerine 5, Z yerine 2, 1 yerine l, O yerine 0, g yerine 9 gibi),
• İçinde büyük ve küçük harflerin karışık olarak bulunması,
• Kullandığınız (bilgisayarınızda, Ulakbim'deki sunucuda, Internet üzerinden üye olduğunuz bir grupta vb) bütün şifrelerin aynı olmaması,
• Şifrelerinizi düzenli aralıklarla (3-4 hafta gibi) değiştirmeniz,
• Şifrenizin çok kısa olmaması, mümkünse izin verilen maximum uzunluğu kullanmanız,
• En önemlisi, şifrenizi bir kağıda yazıp bilgisayarınzın yakınlarında bir yere koymamamanız şiddetle tavsiye edilir.

Not: Şifre seçimi, sadece Windows için değil, bütün sistemler için geçerli bir problemdir.

Şifre örnekleri (lütfen bunları kullanmayınız): 1o99in9 (logging), cHini_TaBak (çini tabak), 236mATh151 (Odtü'de verilen bir ders), t2apQ93Vm@ (rastgele görünen bir şifre, kırılması, tahmin edilmesi en zor olanlar sınıfından)

Windows ve Virtual Memory (Sanal Bellek):

Zaman zaman, bazı programlar bilgisayarınızda az bellek olsa da çalışırken, yeni yazılan bir çok program, tam anlamıyla bellek canavarıdır; şu aralar bazı programlar 64 MB, hatta 96 MB isteyebiliyor (çok profesyonel uygulamalar hariç tutulmuştur). Sisteminizde bu kadar bellek yoksa ne yapabilirsiniz, bu programları kullanamayacak mısınız? Ya da, bazı programların bellek gereksinimi, üzerinde çalıştığınız dosyaya göre değişmektedir. 100 KB'lık bir Word metnini açmakla 16.5 MB (~16500 KB) bir Word metnini açmanın aynı olmayacağını tahmin edebilirsiniz. Bu sorunları aşmak için, Windows ve bir çok işletim sistemi, makinenizde yüklü olan bellek yetmediği zaman diskinizi bellek "gibi" kullanma yetisine sahiptirler. Diskin bir bölümünü virtual memory olarak kullanma işini normalde Windows kendisi otomatik olarak yapar. Kulağa güzel geldiğine eminim, şöyle diyenleriniz olabilir, "Hmm, belleğim yetmediği zaman Windows nasıl olsa diskimi bellek gibi kullanıyor, hem de buna benim müdahele etmem gerekmiyormuş, ne güzel!". Keşke hayat hep böyle olsaydı, ancak bunun bir bedeli var: Performans. Bellekten okuma hızı normalde nanosaniyeler seviyesindedir (5-6 ns ila 60-70 ns arası), ancak diskten okuma hızı milisaniyeler seviyesindedir (ortalama 6-7 ms ila 12-13 ms). Birimlerin ufak göründüğüne aldanmayın, oran olarak bakarsak, bellekten okuma diskten okumaya göre yaklaşık 1.000.000 (bir milyon) kat(!!!) hızlıdır. Yani, kısaca söylersek, makinenizin belleği yetmediği zaman diskinizden çiğneme sesleri gelmeye başlar, bu virtual memory'nin kullanıldığını (swapping işlemi) gösterir. Sonuç olarak, ne kadar çok bellek, o kadar az virtual memory kullanımı, o kadar çok hız düşüşü.

Not: Windows 95'de virtual memory dosyasının adı \Win386.swp, Windows NT'deyse \Pagefile.sys'dir. Bu dosyaları silmenize izin vermese de, silmeye çalışmayın, bilgilerinizi kaybedebilirsiniz.

Windows'da System Resources (Sistem Kaynakları):

Windows'un çekirdek sistemi 3 adet programdan oluşmaktadır ve bütün Windows programları, hafızayı kullanmak, ekrana bir çıktı yazmak veya diske erişmek için bu 3 programdan sistem kaynaklarını ayırmalarını isterler. Bu 3 programın adları, user.exe, gdi.exe ve krnl386.exe'dir (direkt olarak çalıştıramazsınız, denemeyin). Bu üç programın ayırdığı kaynaklar birbirinden bağımsızdır, ancak genel olarak birbirlerine paralel giderler. Sistem kaynaklarının genel bir ortalamasını görmek için Windows'la gelen programların (Explorer, Paint, Notepad, Calculator, Telnet, CD Player vb) birinden, Help menüsünün altından About'u seçebilirsiniz. En altta size sistem kaynaklarının yüzdesini söyleyecektir.

Windows NT'den farklı olarak, Windows 95 uzun süreli kullanımlar sonucunda "şişmektedir", bunun anlamı programların sistemden aldığı kaynakları geri vermeyebilmesidir. Dolayısıyla yeni açılan programlar istedikleri kaynakları alamayacak, işinizi yapmanızı engelleyecektir. Yukarıda anlatılan yöntemle baktığınız kaynaklar seviyesi %40-50 seviyesine gelmişse, çalışan bütün programlardaki işlerinizi bitirip çıkmanız ve sistemi kapatıp yeniden açmanız şiddetle tavsiye edilir.

Peki makinenizin sistem kaynaklarını ne zaman kontrol etmeniz iyi olur, onlara bakalım:

• Diskinizden (swapping işlemi yüzünden) çok fazla kazınma sesleri geliyorsa,
• Programlarınız olağandışı davranmaya başlamışsa,
• Bir pencereyi küçülttüğünüzde ekranın tazelenmesi çok yavaş oluyorsa,
• Programlarınız size çok geç cevap veriyorsa,
• Programı kapattığınız halde kapanmamış görünüyor ve üzerine binen diğer pencerelerin izi kalıyorsa,

Sistem kaynaklarını kontrol etmeniz ve gerekirse makineyi tekrar başlatmanız gerekebilir.

Not: Bilgisayarınızı Power düğmesinden kapatıyorsanız, tekrar açmadan önce en az 5-6 saniye beklemeniz, bilgisayarın daha uzun ömürlü olmasını sağlar.

Printer (Yazıcı) Ayarları:

Yazıcı, ofislerin vazgeçilmez bir parçası oldu (her ne kadar bir zamanlar bilgisayarlardan sonra ofislerde kağıt kalmayacak demişlerse de). Yazıcılarda, kimi zaman çok basit ve kısa bir yazı bastırabileceğimiz gibi kimi zaman da çok karmaşık resimler içeren uzun dosyalar da bastırabiliriz. Yapacağımız bir kaç değişiklik, daha az ağacın kesilmesine ve daha az mürekkep tüketilmesine yarayabilir. Yazıcı ayarlarına, Explorer'dan ulaşabilirsiniz. Makinenizdeki yazıcıların listesinden istediğiniz yazıcıya sağ tıklayın ve properties'i seçin.

Karşınıza aşağıdakine benzer bir pencere gelecektir (örnek olarak Ulakbim'de sıkça kullanılan HP LaserJet 5MP veya 6MP kullanılmıştır). Comment (yorum, açıklama) yazan kısma yazıcınızın bir tanımlamasını yapabilirsiniz (A), nerede olduğu, kimin makinesine bağlı olduğu gibi. Yazıcınızda bir sorun olduğunu düşünüyorsanız, bir deneme sayfası basmak için Print Test Page (B) düğmesine basıp, yazıcınızda sorun olup olmadığından emin olabilirsiniz.

Yazıcınızın ince ayarlarını yapmak için Details tab(sekme)'ine basarsanız karşınıza aşağıdaki tipte bir pencere gelecektir. Eğer yüklediğiniz yazıcı sürücüsü, sizin yazıcınızla çalışmazsa, farklı bir driver (sürücü) seçebilirsiniz (A). Örneğin bir kaç özellikten vazgeçerek, HP 6MP yerine 5MP sürücüsü kullanabilirsiniz. Timeout (süre-dolması) ayarlarını yaparsanız (B), yazıcınız belirtilen süreler aşıldıktan sonra gönderdiğiniz işi iptal edecektir. Üstteki süre, yazıcınızın açık olduğunu kontrol için geçen maximum süreyi, alttakiyse, yazıcı açıksa, dosyayı göndermeye çalışırken geçen maximum süreyi belirtir.

Eğer baskı yapacağınız kağıtla ilgili ayarlar yapmak istiyorsanız, Paper tab'ine tıklayın. Kağıt boyunuzu listeden seçebilirsiniz (A). Bastıracağınız metin, örneğin, bir mektup ise Portrait (dikey), bir ilan ise Landscape (yatay) bastırmalısınız (B). Ayrıca, genel olarak yazıcıların çeşitli baskı modları vardır (C), ekonomik, yüksek kalite, taslak vb. Eğer yazıcıyı genel olarak kişisel kullanıyorsanız Draft modunu, yüksek kaliteye ihtiyaç duyuyorsanız da High Quality gibi bir seçeneği seçebilirsiniz.

Resim içeren bir sayfa bastıracağınız zaman işler biraz daha değişir, genel olarak resimlerin, düz metinlerden dah yüksek çözünürlüklerde basılmaları gerekir. Bu ayarları yapmak için graphics tab'ine tıklayın. Yazıcıların baskı kafaları (head) çeşitli çözünürlüklerde baskı yapabilir, örneğin 300 dpi, 600 dpi (dots per inch) gibi. Bu ayar (A) bir inç kareye kaç tane nokta basılacağını gösterir, kısaca söylersek, ne kadar çok nokta, o kadar yüksek çözünürlük, o kadar çok mürekkep harcaması. Son ayar olarak, resimleriniz eğer vektörel (elle çizilmiş resimler, teknik resimler gibi) ise sayfanızı vektör grafikleri kullanarak; raster (fotografik resimler, kumaş desenleri gibi) ise sayfanızı raster grafikleri kullanarak bastırmanız gerekir (B). Normal olarak raster grafikler en iyi çıktı kalitesini verecek, ancak çok daha fazla bellek ve vaktinizi isteyecektir (hatta dosyanızı basmama tehlikesi bile yaratabilir).

Son olarak, genel olarak Windows'un genelinde geçerli olan yardım düğmesine (A) bakalım. Bu düğmeye bastıktan sonra yardım almak istediğiniz elemanın üzerine gidin ve tıklaıın, küçük bir pencerecikte balloon help (balon yardımı) çıkacak ve size kısa bile olsa merak ettiğiniz ayar hakkında bir fikir verecektir (B).

Uzun ve Kısa Dosya İsimleri (LFN & SFN) ve ~ (tilde)'nin Kullanımı:

Kursun başında Windows'un uzun dosya isimlerine izin verdiğini söylemiştik, ancak Windows 3.1 ve DOS 6.2 gibi eski sistemlerle geriye doğru uyumluluk (bilgisayarın dünyasının en büyük sorunu) için, Windows dosyaların kısa isimlerini de uzunlarıyla birlikte tutar. Uzun isimler, 8.3 (isim için sekiz, uzantı için 3 karakter) biçimini aşan ya da içinde boşluk bulunan isimlerdir. 8.3'ü aşan her dosya isminin sonunda ~ geçen bir de kısa ismi vardır. Örneğin, C:\My Documents klasörünü ele alalım. Bir Dos penceresi altından, aynı şekilde bir Dos programı tarafından nasıl görüntülendiği aşağıda gösterilmiştir(A); içindeki boşluk karakterleri atılır, 6 karakterden uzun olmayan bir biçime indirilir, ve sonuna ~ ile birlikte bir sayı getirilir. Bu sayı 1'le başlar ve aynı klasörde aynı 6 karakterle başlayan bir dosya daha varsa 2, 3... şeklinde devam eder. Örneğin My Documents'a girmek isterseniz cd mydocu~1 yazarak girebilirsiniz (B). Windows, uzun ve kısa isimler arasındaki çevirme işlemini tamamen otomatik olarak yapar.

Eğer eski bir program kullanıyorsanız, uzun dosya isimlerinizi göremediğinizde şaşırmayın. Uzun ve kısa dosya isimlerinde dikkat etmeniz gereken bir kaç hususu sayalım:

• Windows 95 açıldıktan sonra açılan Dos Promptları içinde dosyaların uzun isimlerini görebilirsiniz, ancak bilgisayarınızı açarken Windows 95'in grafik arabimini yüklemeden sadece Dos modunda açmışsanız, sadece kısa isimleri görebilirsiniz.
• Sadece kısa isimleri görebilen bir programla dosyanızı açıp başka bir yere kaydettiğinizde, taşıdığınızda, kopyaladığınızda, dosyanın uzun ismi yokolur.
• Bir programınız içinden bir dosya açmaya çalıştığınızda size "can't find C:\Program" gibi bir hata veriyorsa, ve açmaya çalıştığınız dosya C:\Program files\Deneme.txt ise dosyanızı C:\Progra~1\Deneme.txt şeklinde, kısa ismini kullanarak, açmaya çalışın, büyük ihtimalle sorun çıkmayacaktır.

Maalesef, geriye doğru uyumluluk ve Windows'u yazanların yanlış politikaları, insanların yanlış yapma ihtimalini daha çok arttırmıştır. Bu ayrımın ortadan kalkması (sadece uzun isimlerin kullanılması) uzun bir süre daha çözülmeyecek gibi görünüyor (tabii ki sadece Microsoft dünyasında, diğer işletim sistemlerinde böyle bir sorun yoktur).

Yapıl(ma)ması Gerekenler:

Aşağıda sıkça yapılan ve bazen ciddi hasarlara yol açan bazı kullanıcı hataları vardır, bunlardan kaçınmanızı şiddetle tavsiye ederim:

• Dos prompt'tan format c: /u /q komutunu ya da diskinize sağ tıklayıp format'ı seçmenizi söyleyen bir arkadaşınız olursa, onunla ilişkinizi hemen kesebilirsiniz, bu komutlar diskinizin içindeki herşeyi silecektir.
• Benzer şekilde, Dos prompt'tan deltree c:\windows veya deltree c:\Progra~1 komutlarını çalıştırmayın, SHIFT-DELETE tuşlarına basmakla aynı etkiye sahiptirler.
• DLL, SYS,VBX, OCX, VXD uzantılı dosyaların tam olarak ne yaptığını bilmiyorsanız, silmeden önce bir uzmana danışın, bu tip dosyalar programların ortak kullandığı kütüphanelerdir, içlerinde bir çok fonksiyon tanımlanmıştır, ve silinirlerse programlarınız, hatta Windows'un tamamı, çalışmayabilir. Genel olarak, bir dosyanın tam olarak ne işe yaradığını bilmiyorsanız, sakın silmeyin, ancak bir uzmana danıştıktan sonra yapın.
• Programların klasörlerini silmek yerine ilk önce Control Panel'deki Add/Remove Programs'i kullanarak uninstall etmeyi deneyin.
• Uzun dosya isimlerine sahip dosya ve klasörlerinizi Dos prompt'undan taşımayın ve kopyalamayın, uzun isimlerinizi kaybedersiniz.
• Masaüstünde shorcut'lar haricinde hiçbir dosya saklamayın.
• Unutmayın ki, Windows'a eklediğiniz bir program görüntüyü güzelleştiriyor, çeşitli animasyonlar yapıyor, sağda solda ilginç sesler çaldırıyorsa, büyük ihtimalle, makinenize fazladan yük bindiriyordur (maalesef Windows 98'de bu tip özellikler sistemle beraber olarak geliyor). Sonuç olarak, sade olan gösterişli olandan daha güzel olabilir. Bilgisayar dünyasında çok demek az demektir.
• Bilgisayarınızın herhangi bir parçasını kapattıktan sonra en az 5 sn kadar bekleyip açın, ve makinenizin başından kalkarken, monitörünüzü açık bırakmayın, mümkünse ekran koruyucunuza şifre koyup kilitleyin.
• CD veya disket sürücünüzün ışığı sürekli olarak yanıyorsa, büyük ihtimalle okuma ya da yazma yapıyordur, ışık sönmeden sürücünüzü açmayın.
• Dışarıdan aldığınız programları virüs kontrolünden geçirmeyi ihmal etmeyin. Haftasonlarında bilgisayarınızda rutin işleriniz dışında başka bir işlem yapmayın, çünkü teknik destek almanız daha zordur.
• Bilgilerinizin ve programlarınızın yedeklerine en çok ihtiyaç duyulan anlar, tam yedeklerini almaya karar verdikten sonra onları kaybettiğiniz anlardır (Murphy Kanunu: birşeyin bozulma/kırılma ihtimali varsa mutlaka bozulur/kırılır); yedekleme ve disk kontrollerini ihmal etmeyin. Bir işlemi ilk defa yapacaksanız ve şüpheniz varsa, ilgisi olabilecek dosyalarınızın bir yedeğini alıp yedekleri üzerinde işlem yapın.
• Klavyenizin yanına çay, kahve gibi içecekler koymayın.
• Kabloların üzerine ağır birşey koymayın, ve kasayı, açık veya kapalıyken, kesinlikle sallamayın.
• CD'lerinizi kullandıktan sonra kaplarına koyun; çizilirlerse, gerekli bilgilerinizi okuyamayabilirsiniz.
• Aynı anda sadece kullanacağınız kadar programı açın, gereksizleri kapatın. Daha çok açık program daha çok sistem kaynağının tüketilmesi ve makinenizin performansının düşmesi demektir.

Windows'u kullanmak saf bilgiden çok bir tecrübe işidir, kullandıkça (daha doğrusu, makinenizi bir kaç kere bozduktan sonra, maalesef bundan kaçışımız yok) neyin doğru, neyin yanlış olduğunu anlayacaksınız. Yukarıdakiler sadece tavsiyelerdir, uzmanlaştıkça bu kuralları esnetmeyi öğreneceksiniz.

Terimler Sözlüğü:

• Context menu: Bağlam menüsü, bir nesnenin üzerine sağ-tıklandığında açılan menü. Bu menünün içeriği seçilen nesneye göre değiştiği için, adına context menu denmiştir
• Shortcut: Kısayol, dosyanın asıl kopyasına bir gösterge, bir dosyanın hiç shortcut'ı olmayacağı gibi yüzlerce de olabilir. Shortcut'ın silinmesi dosyayı etkilemez.
• Object: Nesne, Windows içinde bir nesne o andaki programın içeriğine göre değişebilen birşeydir. Bu bir dosya, klasör de olabilir, bir dosya içinde geçen ve fareyle işaretlediğiniz bir metin parçası da. Özellikle kopyalama, kesme ve yapıştırma işlemleri tamamen o anda seçili olan nesneye bağlıdır.
• 32-bit: Windows 95'den önce, özellikle Dos ve Windows 3.1 için yazılan programlarda bir sayı 16 adet bit (sadece 1 veya 0 değerini alabilen tek bir transistör) ile ifade edilirdi. Windows 95'le birlikte sayılar 32-bit'le ifade edilmeye başlandı (Unix ve Windows NT'den uzun yıllar sonra). Kısaca, 32-bit'in avantajı, daha çok bilginin daha az sürede taşınması, işlenmesi dolayısıyla hız artışı getirmesidir.
• Control: Kontrol, pencere içinde bir işlevi olan bir nesneyi gösterir. Genellikle bir düğme veya sizden bir girdi bekleyen bir metin kutusudur.
• Fragmentation/Defragmentation: Parçalanma/birleştirme, dosyaların disk üzerinde farklı yerlere parça parça yazılması, ve bunların birleştirilerek hız artışı sağlanması işlemleri.
• Backup: Yedekleme, dosyaların, hatta bütün bir diskin kopyalarını başka bir ortama (disket, kartuş vb) çıkarmak.
• Disk check: Disk kontrolü, sabit diskin üzerinde oluşabilecek hataları bulmak için yapılan işlem.
• Virtual memory: İşletim sisteminin, disk üzerinde bellek gibi kullandığı bölüm.
• Swapping: İşletim sisteminin diski virtual memory olarak kullanırken, kullanılmayan dataları diske yazma ve kullanılacak olanların da diskten hafızaya okunması işlemi.
• Dpi: İnç(-kare) başına düşen nokta, yazıcıların baskı çözünürlüklerini göstermek için kullanılan bir birimdir, 75dpi düşük bir çözünürlüktür 600+ dpi yüksek çözünürlüklerdir.
• Uninstall: Bir programı bilgisayardan kaldırma işlemi. Silmeyle karıştırılmamalıdır, uninstall ettiğiniz bir program sistem dosyalarında (özellikle Registry dosyası) üzerinde yaptığı bir çok değişikliği de geri alır.

Windows için kısayol tuşları:

Bir çok veteran kullanıcının tecrübeleri göstermiştir ki, Windows'u kullanmanın en hızlı yolu, sadece fareyle kullanmak yerine, fare-klavye ikilisini kullanmaktır. Örneğin, karşınıza çıkan diyaloglarda fareyi onay düğmesine getirmek yerine, klavyeden, zaten büyük olan ve yerleri hiç değişmeyen, SPACE ya da ENTER'a basmak çok daha hızlı olacaktır. Bir çok programcı, programlarını yazarken, bu gibi keyboard accelerator'larını hazırlar. Aşağıda bilgisayar dünyasında en çok kullanılan keyboard accelerator'larının bir listesi verilmiştir, ancak bu liste programına göre değişebilir. Karşınıza çıkan hemen her pencerede klavyeden yapılabilen bir iş olacaktır.